Tijdens het WK van deze zomer stond het rugnummer van Kylian Mbappé opeens naast een weddenschap in een reclame van BetCity. Bij TOTO Winkel hing in een supermarkt een poster met de tekst "MBAPPÉ HATTRICK? WIN €100,- SPEEL HIER MEE", compleet met een blauw shirt en zijn rugnummer erop. Allebei mag dat niet. De Kansspelautoriteit sprak beide aanbieders daar begin augustus formeel op aan, en het is niet de eerste keer dat dit gebeurt.
Wat het rolmodellenverbod precies inhoudt
Sinds juni 2022 mogen vergunninghouders voor kansspelen op afstand en landgebonden sportweddenschappen geen rolmodellen meer gebruiken in hun reclame. Onder rolmodellen vallen (oud-)beroepssporters, influencers en andere bekende Nederlanders. Het gaat niet alleen om een letterlijke naam in een advertentie. Ook een duidelijke associatie telt mee, zoals een shirt met rugnummer en naam van een speler, zonder dat zijn gezicht ooit in beeld komt. De regel is er niet voor niets: jongeren en risicospelers herkennen een bekend gezicht sneller dan een abstract logo, en dat maakt gokreclame aantrekkelijker precies voor de groep die je wilt beschermen.
Wil je weten welke regels er verder gelden voor de sector? Lees ook ons artikel over het reclame- en bonusverbod voor online casino's, waarin we uitleggen wat er nog meer op stapel staat.
De overtredingen van BetCity en TOTO Winkel
Bij BetCity ging het om wedopties die naast shirts van nationale teams stonden afgebeeld, met naam en rugnummer van spelers als Mbappé en Michael Olise duidelijk zichtbaar. Bij TOTO Winkel was het nog directer: de winkelposter noemde Mbappé letterlijk bij naam en koppelde daar een prijsvraag aan. Nadat de Ksa beide bedrijven had aangesproken, verwijderden ze de uitingen meteen en trok TOTO Winkel ook nog geplande vergelijkbare reclame terug. Een boete volgde deze keer niet, maar wie een aanwijzing van de toezichthouder negeert, riskeert die wel bij een volgende overtreding.
Dit is al de derde keer dit jaar
Wat opvalt: dit is niet het eerste incident. Eerder dit jaar sprak de Ksa TonyBet aan op hetzelfde vergrijp. En in juni kreeg TOTO Online al een waarschuwing omdat het bedrijf via de social media van acht Nederlandse betaaldvoetbalclubs een actie voerde waarbij spelers een gesigneerd shirt konden winnen door een weddenschap te plaatsen. Drie meldingen in een paar maanden tijd, allemaal rond voetbal, laat zien dat de verleiding om een bekende speler erbij te slepen groter is dan de regel zelf. Precies om die reden verscherpte de Ksa het toezicht extra tijdens het WK, met een brief vooraf aan alle vergunninghouders over de geldende regels.
De timing is ook geen toeval. Uit ons eerdere artikel over jongvolwassenen en het WK bleek al dat grote toernooien een piekmoment zijn voor risicovol gokgedrag, juist onder een jonge doelgroep die voetballers als voorbeeld ziet.
Waarom de Ksa hier zo streng op is
Nederland heeft een van de strengste reclamekaders voor online kansspelen van Europa, en dat is een bewuste keuze na de opening van de vergunde markt in 2021. Uit het eigen marktonderzoek van de toezichthouder blijkt dat het gemiddelde verlies per speler het afgelopen jaar juist is gedaald, tot ongeveer 120 euro per maand. Die daling wil de Ksa vasthouden, en reclame met rolmodellen werkt daar recht tegenin: het normaliseert gokken als iets dat "erbij hoort" bij sport kijken, terwijl juist sportfans en jongeren de groep is die het kwetsbaarst is voor problematisch speelgedrag.
Voor de vergunninghouders zelf is het ook geen kleine kwestie. Wie herhaaldelijk over de schreef gaat, loopt het risico dat de Ksa bij de volgende vergunningverlenging kritischer kijkt. Vergunningen lopen namelijk niet oneindig door: zoals we eerder schreven, geldt een licentie voor vijf jaar en moet die daarna opnieuw worden aangevraagd.
Meer achtergrond over het rolmodellenverbod en de aanpak van deze specifieke zaken staat op de site van de Kansspelautoriteit zelf, inclusief de eerdere zaak tegen TOTO Online.
Hoe je dit als speler zelf herkent
Je hoeft geen jurist te zijn om een overtreding te spotten. Zie je een gokreclame waarin een shirt, rugnummer of bijnaam duidelijk naar een bekende sporter verwijst, ook zonder dat zijn gezicht in beeld komt, dan is de kans groot dat de aanbieder de grens opzoekt. Dat zegt iets over hoe serieus een aanbieder de regels neemt, en dat is relevant informatie als je moet kiezen waar je speelt. Een partij die keer op keer wordt aangesproken op reclame die niet mag, is niet per se onbetrouwbaar met je geld, maar het is wel een signaal dat compliance daar geen prioriteit één is.
Twijfel je of een aanbieder eigenlijk nog wel legaal actief is in Nederland, los van de reclameregels? Check dan altijd eerst het vergunningenregister voordat je een account aanmaakt. Dat kost je twee minuten en voorkomt dat je bij een illegale aanbieder terechtkomt, waar je in geval van problemen nergens terecht kunt voor een klacht of terugbetaling.
Het is ook een goed teken als een aanbieder juist reclame vermijdt die de grens opzoekt. De partijen die zich strikt aan het rolmodellenverbod houden, kiezen vaak voor neutrale campagnes met odds, competities of algemene sportcontent, zonder een bekende naam erbij te slepen. Dat is minder pakkend, maar het scheelt een aanwijzing van de toezichthouder achteraf. Voor jou als speler maakt het uiteindelijk weinig verschil hoe de reclame eruitziet zolang je zelf grip houdt op je speelgedrag, maar het zegt wel iets over de cultuur binnen een bedrijf. Een aanbieder die de regels serieus neemt bij reclame, neemt doorgaans ook verantwoord spelen serieus.