Tijdens elk groot voetbaltoernooi zie je hetzelfde patroon: de reclames voor sportweddenschappen nemen toe, de app-downloads schieten omhoog en de leeftijd van de gokker daalt. Uit de cijfers van de Kansspelautoriteit blijkt dat dit geen toeval is. Jongvolwassenen tussen 18 en 23 jaar vormen slechts 9,3 procent van de Nederlandse bevolking, maar ze zijn verantwoordelijk voor 23 procent van alle actieve gokaccounts. Rond het WK van deze zomer loopt dat verschil verder op, en dat is precies waarom de toezichthouder nu ingrijpt.
Een groep die drie keer zo hard gokt als je zou verwachten
De verhouding tussen bevolkingsaandeel en gokaccounts is het cijfer waar de Kansspelautoriteit zelf het meest van schrikt. Normaal gesproken verwacht je dat een leeftijdsgroep die minder dan een tiende van de bevolking uitmaakt, ook ongeveer een tiende van de markt vertegenwoordigt. Bij jongvolwassenen ligt dat aandeel ruim twee keer zo hoog. Ze zijn ook oververtegenwoordigd aan de andere kant van het spectrum: 19 procent van de mensen die zichzelf via Cruks laten uitsluiten van kansspelen, valt in diezelfde leeftijdscategorie. Dezelfde groep die het hardst instapt, is dus ook de groep die het snelst weer op de rem moet trappen.
Dat sportweddenschappen daarbij een grotere rol spelen dan casinospellen is geen verrassing. Een weddenschap op de uitslag van Nederland tegen een andere ploeg voelt voor veel jongens en jonge mannen niet aan als gokken, maar als een verlengstuk van het kijken naar de wedstrijd. Precies dat gevoel maakt de doelgroep kwetsbaar: wie iets niet als gokken herkent, gaat er ook niet mee om als gokken.
De WK-campagne die de Kansspelautoriteit dit jaar lanceerde
Vlak voor het WK begon, lanceerde de Kansspelautoriteit de campagne Laat je niet zoek spelen, gericht op jonge sportfans die tijdens het toernooi voor het eerst of vaker gaan wedden. Oud-voetballer Glenn Helder is het gezicht van de campagne. Hij vertelt open over zijn eigen periode van gokproblemen en hoe snel dat ging: een weddenschap tussen vrienden die binnen een paar maanden uitgroeide tot een gewoonte die hij niet meer onder controle had.
De campagne loopt via Instagram, Snapchat en YouTube, precies de kanalen waar deze doelgroep zich bevindt, en verwijst actief door naar Cruks. Dat is een bewuste keuze: de toezichthouder wil niet alleen waarschuwen, maar ook de drempel verlagen om daadwerkelijk een pauze in te lassen. Wil je weten wat er nog meer verandert in de regelgeving rond reclame voor gokken? Daar schreven we eerder over in ons artikel over het reclameverbod en bonusverbod.
Waarom groepsdruk hier harder aankomt dan bij andere gokvormen
Onderzoek van de Kansspelautoriteit naar jongvolwassenen laat een interessant patroon zien: meer dan acht op de tien jonge gokkers denkt zelf goed grip te hebben op hun speelgedrag. Tegelijk geeft een op de acht aan niet te kunnen herkennen wanneer het misgaat. Die combinatie, veel zelfvertrouwen en weinig zelfinzicht, is precies waar sociale druk zijn werk doet. Als drie vrienden tijdens de rust gezamenlijk inzetten op de volgende doelpuntenmaker, voelt afhaken als een sociaal probleem, niet als een financiële beslissing.
Reclame versterkt dat effect. Tijdens een groot toernooi zie je binnen één wedstrijd tientallen keren een quotering, een bonus of een gratis weddenschap voorbijkomen. Voor een volwassen gokker met jarenlange ervaring is dat achtergrondgeruis. Voor iemand die net begint, is elke boodschap een nieuwe aanleiding om toch nog even in te loggen.
Wat aanbieders inmiddels wel goed doen
Niet alles is kommer en kwel. Steeds meer vergunninghouders voeren zelf extra limieten in voor spelers tussen 18 en 24 jaar, zoals lagere maximale inzetten of stortingslimieten die je niet in één keer kunt verhogen. De Kansspelautoriteit noemt dit expliciet een goede ontwikkeling en dringt erop aan dat alle aanbieders dit overnemen, niet alleen de partijen die nu al voorop lopen. Hoe zo'n limiet in de praktijk werkt en waarom die net zo goed voor volwassen spelers slim is, leggen we uit in ons artikel over win- en verlieslimieten instellen.
Het loont dus om, voordat je een account aanmaakt bij een nieuwe bookmaker voor het WK, eerst te checken of er een verplichte limiet geldt voor jouw leeftijdscategorie. Zie je die optie nergens terug in je accountinstellingen, dan is dat een teken dat de aanbieder nog niet aan de nieuwe norm voldoet.
Zet je eigen grens voordat het toernooi op gang komt
De cijfers van de Kansspelautoriteit maken één ding duidelijk: wachten tot het misgaat is geen strategie. Stel voordat de eerste wedstrijd begint een bedrag vast dat je bereid bent te verliezen over het hele toernooi, niet per wedstrijd. Zet dat bedrag als stortingslimiet in je account, zodat de keuze niet meer op het moment zelf hoeft te vallen. Merk je tijdens het toernooi dat je vaker inlogt dan je van plan was, of dat verliezen je aanzetten tot een grotere volgende inzet om het terug te winnen, kijk dan serieus naar zelfbeheersing als vaardigheid in plaats van wilskracht. Hoe je dat concreet opbouwt, staat in ons artikel over zelfbeheersing bij gokken. En als een pauze nodig is, hoeft dat geen definitieve stap te zijn: een speellimiet instellen via je aanbieder is al genoeg om de rust terug te vinden voordat het toernooi voorbij is.